(Pera Müzesi)’nden Yeni Koleksiyon Sergisi: Ağırlık ve Ölçü Sanatı

Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi,  üç ana koleksiyonundan biri olan Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri Koleksiyonu’nu yeni bir seçki ile ziyarete açtı. Ağırlık ve Ölçü Sanatı seçkisinde, Mezopotamya ve Anadolu coğrafyalarının değer biçme pratikleri inceleniyor. Yeni koleksiyon sergisi, MÖ 2. bin yıldan günümüze, farklı uygarlıkların ekonomik, kültürel ve toplumsal dinamiklerine ağırlık ve ölçü aletleri aracılığıyla mercek tutuyor. Sergi, Pera Müzesi’nin birinci katında sanatseverleri, tarih ve bilim meraklılarını bekliyor.


“Ağırlık ve Ölçü Sanatı”

Proje Yöneticisi:
Hazel Rössle
Konum: Pera Müzesi
Ziyaret: Salı – Cuma, Saat: 10:00 – 19:00


“Ağırlık ve Ölçü Sanatı”, insanın kendini ifade etme becerisinin önemli bir aracı olan ölçme ve tartma eylemlerini tarihten alıntılarla disiplinler arası bir mercekten inceliyor. Arazi ölçümünden alışverişe, mimarlıktan eczacılığa, astronomiden zaman ölçüm aletlerine kadar çeşitli alanlardan birçok ağırlık, uzunluk ve hacim ölçüsünü bünyesinde barındıran koleksiyon sergisi, ağırlık ve ölçü aletlerine dair kavramların coğrafyayla kurduğu pratik ve felsefi ilişkiyi irdeleyerek, uygarlıkların gelişim ve dönüşümünü gündelik objeler aracılığıyla gözler önüne seriyor.

Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri Koleksiyonu’nun Klasik Çağ’dan İslam Dönemi’ne kadar yüzlerce farklı tipte ağırlık ve ölçü örneği ile bu tarihi serüvene rehberlik ettiğini belirten Suna ve İnan Kıraç Vakfı Kültür ve Sanat İşletmesi Genel Müdürü M. Özalp Birol, “Ağırlık ve ölçü aletleri etrafında şekillenen ekonomiyi, kültürü, kültürlerarası sistem ilişkilerini, toplumsal güven dinamiklerini ve birimlerin standartlaşma yolculuğunu, MÖ 2. binyıldan günümüze uzanan bir süreçte keşfetmeyi amaçlayan yeni koleksiyon sergimiz, bu dönüşüm ve süreklilikleri uygarlıkların, tanrıların, tüccarların, usta ve çırakların gözünden izlememize olanak tanıyor” dedi.

Serginin Proje Yöneticisi Hazel Rössle ise, ölçmenin ve tartmanın hassasiyetine dair merak devam ettikçe, mitlerin, tanrılar dünyasından faniler dünyasına yöneldiğine dikkat çekerek, şu bilgileri paylaşıyor: “Doğruluk ve adalet kavramları birçok kültürde terazi kefelerinin dengesiyle bağdaştırılır. Antik Mısır’da ölülerin günahları terazide tartılırken, Antik Yunan ve Roma kültürlerinde adaletin simgesi tanrı ve tanrıçaların tasvirinde terazi vazgeçilmez bir unsurdur. Bizans toplumunda adil veya doğru tartma, güçlü bir ahlaki anlam taşır ve ruhların tartılmasını akla getirir. Osmanlı İmparatorluğu’nda ise eksiksiz tartmak, ticarette olduğu kadar inanç bağlamında da güvenin temellerini atan imge olarak karşımıza çıkar.”

Koleksiyon Tarihi ve Güncel Eserlerle Genişliyor

Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri Koleksiyonu’ndan iki eser, Ağırlık ve Ölçü Sanatı sergisi kapsamında ilk kez ziyaretçilerle buluşuyor. Bu eserlerden ilki, 19. yüzyıla tarihlenen Bu eserlerden ilki, 19. yüzyıla tarihlenen, İkinci Geliş ve Son Yargı Sahnelerini Tasvir Eden Kağıt İkona. İkonanın merkezinde yer alan adalet terazisi, ölülerin yaşarken sergiledikleri eylemlere göre yargılanacakları inancına atıfta bulunuyor. Son Yargı kompozisyonlarında denge terazisinin odağa alınması, adil ve doğru tartmanın Tanrı’nın bir emri olduğunu hatırlatıyor. Bizans imparatoru figürünün merkezde yer aldığı dünyevi mahkeme, semavi mahkemenin bir yansıması olarak görülüyor.

İkinci Geliş ve Son Yargı Sahnelerini Tasvir Eden Kağıt İkona, 19. yüzyıl başı

Pera Müzesi Koleksiyondan İlham Alan Sanatçılara Alan Açıyor

Avşar Gürpınar’ın Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri Koleksiyonu’ndan ilhamla ürettiği Le Grand K2, Ağırlık ve Ölçü Sanatı’na güncel bir bakış getiriyor. Platin-iridyum alaşımından yapılan ve 1 kilogramlık kütlenin büyüklüğünü tanımlamada kullanılan Le Grand K2, 130 sene boyunca ağırlığın mutlak standardının küresel ölçüsü oldu. Tüm bu zaman aralığında kütlesinden sadece 50 mikrogram, yani bir toz zerreciği kadar ağırlık kaybetmiş olmasına rağmen, 2019 yılında Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu’nca tedavülden kaldırılarak, Planck sabiti adı verilen bir formüle eşitlendi. Uluslararası Birimler Sistemi’ndeki (SI) tüm birimlerin birer birer mutlak sayı ve sabitlere dayandırıldığı bir çağda, her yönüyle mükemmellikten uzak ve değişken Dünya’mıza getirilen bu fazlasıyla keskin sistemin sorgulayan Avşar Gürpınar kilogramı tekrar fiziksel bir kütleye dönüştürmek amacıyla Le Grand K2’yi üretti.

“Bizim dünyamız mükemmellikten uzak, kusurlarla ve hata paylarıyla dolu. Dolayısıyla kusurluluğumuza ayak uyduracak, bize kendimizi güvende hissettirecek, fiziksel olarak görüp hissedebileceğimiz, gerçek bir nesneye endeksli yeni bir Le Grand K’ya ihtiyaç var.”
diyerek ürettiği Le Grand K2’nin ağırlığı koleksiyonda yer alan analog bir terazinin üzerindeki ibreden takip edilebiliyor. Avşar Gürpınar’ın Ağırlık ve Ölçü Sanatı sergisinde yer alan Le Grand K2 eserin üretim sürecini anlattığı videoyu izlemek için \bağlantıya tıklayabilirsiniz.

Avşar Gürpınar, Le Grand K2

Yeni Yayın: “Ağırlık ve Ölçü Sanatı”  

Sergiye ayrıca; Oğuz Tekin‘in “Tarih Boyunca Terazi ve Terazi Ağırlıklarına Genel Bir Bakış”, Charles Doyen‘ın “Astragalus Biçimli Roma Ağırlıkları”, Brigitte Pitarakis’in “Bizans’ta Ağırlık Ölçme Sanatı” ile “Bir 19. Yüzyıl Kâğıt İkonasındaki Adalet Terazisi” ve Uğur Tanyeli‘nin “Osmanlı Topoğrafya Teknolojisi ve Havayi Terazi (16.-18. Yüzyıl)” başlıklı yazıları ile katkıda bulunduğu bir kitap eşlik ediyor. “Ağırlık ve Ölçü Sanatı” adlı yayın Pera Müzesi Artshop, anlaşmalı kitabevleri ve online satış platformlarından temin edilebiliyor.

Ağırlık ve Ölçü Sanatı temalı Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri koleksiyon sergisi, Pera Müzesi’nin birinci katında Salı’dan Cumartesi’ye 10.00-19:00 saatleri arasında gezilebilir.

Müze cuma günleri 18:00-22:00 arası tüm ziyaretçiler tarafından, çarşamba günleri ise Genç Çarşamba kapsamında tüm öğrenciler tarafından ücretsiz ziyaret edilebilir. Sergi hakkında ayrıntılı bilgi için Pera Müzesi’nin  web sitesini ve sergi sayfasını inceleyebilirsiniz.

3B Sanal Sergi Turu İçin: https://www.peramuzesi.org.tr/sergi/agirlik-ve-olcu-sanati/1271


Pera Müzesi
Pera Müzesi, Suna ve İnan Kıraç Vakfı’na bağlı olarak nitelikli ve geniş ölçekli kültür-sanat hizmeti vermek amacıyla 2005’te kurulan bir özel müzedir. Orijinali 1893 yılında mimar AchilleManoussos tarafından tasarlanan Bristol Oteli binasının, 2005’te cephesi korunarak çağdaş ve donanımlı bir müze olarak renove edilmesiyle inşa edilen yeni binasında faaliyet göstermektedir. Koleksiyonları, aralarında Jean Dubuffet, JoanMiró, Pablo Picasso, Frida Kahlo, Alberto Giacometti gibi dünyanın usta sanatçılarının yapıtlarının bulunduğu süreli sergileri ve kuruluşundan günümüze gerçekleştirdiği etkinlikleriyle Türkiye’nin sevilen müzelerinden biri haline gelen Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi çağdaş bir müze-kültür merkezi olarak hizmet vermeye devam ediyor.