Mihriban Özbaşaran ve Güneş Duru, AŞIKLI HÖYÜK’ü Anlattı!

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi’nin düzenlediği Ayın Konuğu etkinlik serisinin 2021 yılında düzenlenen ilk oturumu 23 Ocak, Cumartesi günü gerçekleşti. “Mimarlığın Tarihöncesi: Aşıklı Höyük” konulu etkinlikte Prof. Dr. Mihriban Özbaşaran ve Doç. Dr. Güneş Duru, Orta Anadolu’nun önemli tarih öncesi yerleşimlerinden biri olan Aşıklı Höyük’ü arkeoloji ve mimarlık kesişiminde ele aldılar.

İsmail Doğanyılmaz moderatörlüğünde, açılış konuşması ile başlayan etkinlik Mihriban Özbaşaran ve Güneş Duru‘nun sunumuyla devam etti. Aşıklı Höyük‘ün 2000 yılı aşkın bir süreyi kapsayan dönüşümünü mimari bir dil ve ölçekte ele alan sunum, Özbaşaran ve Duru’nun anlatımıyla kronolojik olarak iki kısma bölünerek izleyiciye aktarıldı.

Görsel etkinliğin YouTube üzerinden gerçekleştirilen canlı yayınından alınmıştır.

İlk sözü alan Özbaşaran, sunumuna, mimarlık ve arkeoloji arasında kurulması gereken işbirliğinden ve mimari bakış açılarının Aşıklı Höyük gibi tarih öncesi arkeolojik alanlarda ne kadar faydalı olabileceğinden bahsederek başladı. Arkeoloji ve mimarlık için kazı alanının adeta bir laboratuvar olduğunu belirten Özbaşaran, bu doğrultuda tüm mimar ve tasarımcıları Aşıklı Höyük’e davet etti.

Görsel etkinliğin YouTube üzerinden gerçekleştirilen canlı yayınından alınmıştır.

Aşıklı Höyük’ü, kazıda karşılaşılan katmanları, kazı alanı ve çevresini fotoğraf ve diyagramlarla gösteren konuk konuşmacılar bahsi geçen tüm detayların alanı anlamak ve doğru bir şekilde ele almak için gerekli olduğunu vurguladı. Sunumda aynı zamanda, Aşıklı Höyük’ün yapılaşmasında zaman içerisinde gerçekleşen değişimlerin yakın çevredeki diğer tarih öncesi yerleşimlerden oldukça farklılaşmasının nedenlerinin sadece mimari değil, aynı zamanda sosyolojik ve antropolojik yaklaşımlarla tespit edilebileceğine dikkat çekildi. Aşıklı Höyük’te gerçekleşen dönüşüm birkaç konuda özelleşerek ele alındı: yapı planları, yapıların zemin kotuyla kurdukları ilişki, yapı malzemesi, yapı tekniği, tektonik, örtü sistemi, sokak, kamusal alan, iç mekan organizasyonu ve iç mekan bölünmeleri.

Oturumda genel hatlarıyla, Aşıklı Höyük’te karşılaşılan en erken yapılaşma olan, zemin kazılarak ve üstü sazlarla örtülerek oluşturulan ayrık hacimlerden, 2000 yıl içerisinde dörtgen planlı ve zemin üzerinde kerpiç bloklarla yükselerek sık bir doku içerisinde birbirine yakınlaşan yapılara dönüşüm ele alındı. Bu dönüşümün analizine ve anlatısına, yakın çevredeki diğer tarih öncesi yerleşmelerle karşılaştırmalı olarak, özel-kamusal alan, sirkülasyon, zeminle kurulan ilişki, iç cepheler, oda sayıları, bitlikte yaşam ve topografyanın etkileri gibi detay ve başlıklar da dahil edildi.

Oturumun sonunda katılımcıların soruları yanıtlandı.

Etkinlik hakkında detaylı bilgi ve Ayın Konuğu serisinin gelecek oturumlarını takip etmek için mimarist.org‘u veya mimarist.tv‘yi ziyaret edebilirsiniz. Ayrıca etkinliğin kaydını Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi’nin YouTube kanalından izleyebilirsiniz.


Prof. Dr. Mihriban Özbaşaran, Fotoğraf: İstanbul Üniversitesi Akademik Veri Yönetim Sistemi

Prof. Dr. Mihriban Özbaşaran:

İstanbul Üniversitesi, Arkeoloji Bölümü, Tarih Öncesi Arkeolojisi (Prehistorya) Anabilim Dalı, Öğretim Üyesi

Prof. Dr. Mihriban Özbaşaran‘ın bilimsel araştırmaları, avcı-toplayıcı yaşam biçiminden, ilk yerleşik yaşama, tarımcı ve hayvancı köy yaşamına geçiş süreci üzerine odaklıdır. Tarih öncesi toplulukların yaşam biçimleri ve sosyal yapıları ile Deneysel Arkeoloji, Etnoarkeoloji, Toplumsal Arkeoloji, Arkeolojik Düşünce Tarihi ile ilgilenenÖzbaşaran, halen öğretim üyesi olarak görev aldığı İstanbul Üniversitesi’nde bu konularda lisans ve lisansüstü dersleri vermektedir.

2006 yılından bu yana uluslararası Aşıklı Höyük Araştırma Projesi başkanlığını yürütmekte olan Özbaşaran, aynı zamanda Amerikan İlmi Araştırmalar Enstitüsü – ARIT (American Research Institute in Turkey)Dünya Arkeoloji Kongresi – WAC (World Archaeological Congress)Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü (TEBE) veICOMOS-Türkiye üyesidir.

Doç. Dr. Güneş Duru, Fotoğraf: Gazete Duvar

Doç. Dr. Güneş Duru:

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
, Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü

Doç. Dr. Güneş Duru Yıldız Teknik Üniversitesi veİstanbul Üniversitesi’nde mimari ve arkeolojik restorasyon/konservasyon üzerine eğitim almıştır. Yüksek lisans derecesini İstanbul Teknik Üniversitesi’nde, Prof. Dr. Günkut Akın’ın danışmanlığında Neolitik Dönem Mimarlığı üzerine yaptığı tezle alan Duru, doktora derecesini ise İstanbul ÜniversitesiPrehistorya Anabilim Dalı’nda, Prof. Dr. Mihriban Özbaşaran’ın danışmanlığında “Tarihöncesinde İnsan-Mekan, Topluluk-Yerleşme İlişkisi: MÖ 9. Bin Sonu-7. Bin Başı, Aşıklı ve Akarçay Tepe” isimli tezi ile almıştır.

University College LondonInstitute of Archaeology ve Cambridge Üniversitesi’nde misafir araştırmacı olarak bulunmuş olan Güneş Duru, prehistorik dönem mimarlığı, insan ve mekân etkileşimi, mekân politikaları, hane halkları, yerleşme olgusu ve dokuları üzerine çalışmaktadır.