Mimarlık alanında verilen en büyük uluslararası onur ödüllerinden Pritzker Mimarlık Ödülü’nün 2024 yılı kazananı mimar ve sosyal aktivist Riken Yamamoto oldu.
Riken Yamamoto, Pritzker Mimarlık Ödülü‘nün 53. sahibi ilan edilirken Japonya’dan ödül alan dokuzuncu isim oldu. Riken Yamamoto‘nun özel konutlardan toplu konutlara, ilkokullardan üniversite binalarına, enstitülerden sivil alanlara ve şehir planlamasına kadar uzanan projeleri Japonya, Çin Halk Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti ve İsviçre’de yer alıyor. Önemli yapıları arasında Nagoya Zokei Üniversitesi (Japonya, 2022), Zürih Havalimanı’ndaki THE CIRCLE (İsviçre, 2020), Tianjin Kütüphanesi (Çin Halk Cumhuriyeti, 2012), Jian Wai SOHO (Pekin, Çin Halk Cumhuriyeti, 2004), Ecoms House (Tosu, Japonya, 2004), Shinonome Canal Court CODAN (Tokyo, Japonya, 2003), Future University Hakodate (Hakodate, Japonya, 2000), Iwadeyama Junior High School (Ōsaki, Japonya, 1996) ve Hotakubo Housing (Kumamoto, Japonya, 1991) bulunuyor.
Alejandro Aravena (Jüri Başkanı), Barry Bergdoll, Deborah Berke, André Aranha Corrêa do Lago, Kazuyo Sejima, Wang Shu, Stephen Breyer ve Manuela Lucá-Dazio‘nun yer aldığı 2024 jürisi, seçimlerini şöyle açıklıyor:
Yamamoto, hem yapılı çevrenin hem de kolektif yaşamın zorluklarına her seferinde çok farklı biçimlerde ve ölçeklerde en uygun yanıtı verebilmek için mesleğinin alet çantasını hem geçmişe hem de geleceğe doğru genişletmeyi sürdürüyor.
“(…) Tasarımlarında öne çıkan modüler yapı sistemleri ve sade formlar, mimarın bakış açısını net bir şekilde ortaya koyuyor. Ancak, faaliyetleri dikte etmek yerine insanların kendi yaşamlarını binaları içinde zarafet, normallik, şiirsellik ve neşe ile şekillendirmelerini sağlıyor.
(…) Riken Yamamoto, bir mimarlık tarihçisi olmamasına rağmen, geçmişten ve farklı kültürlerden öğreniyor. Bir mimar olarak, geçmişi kopyalamıyor; ancak adapte ederek, yeniden kullanarak ve dönüştürerek temel ilkelerin geçerliliğini koruduğunu gösteriyor. Yamamoto, hem yapılı çevrenin hem de kolektif yaşamın zorluklarına her seferinde çok farklı biçimlerde ve ölçeklerde en uygun yanıtı verebilmek için mesleğinin alet çantasını hem geçmişe hem de geleceğe doğru genişletmeyi sürdürüyor.
Yamamoto, toplumsal talebin sorumluluğunun ne olduğu konusunda toplumda farkındalık yarattığı, her bir mimari tepkiyi kalibre etmek için mimarlık disiplinini sorguladığı ve hepsinden önemlisi, demokraside olduğu gibi mimaride de mekânların insanların kararlılığıyla yaratılması gerektiğini hatırlattığı için 2024 Pritzker Mimarlık Ödülü‘nün sahibi olarak adlandırılmıştır.”
Mevcut mimari yaklaşım mahremiyeti ön plana alarak toplumsal ilişkilerin gerekliliğini yadsıyor.
Yamamoto, “Benim için mekânı tanımak, bütün bir topluluğu tanımaktır,” diyor. “Mevcut mimari yaklaşım mahremiyeti ön plana alarak toplumsal ilişkilerin gerekliliğini yadsıyor. Bununla birlikte, mimari mekânda birlikte yaşarken her bireyin özgürlüğünü onurlandırabilir, kültürler ve yaşam evreleri arasında uyumu teşvik edebiliriz.”
Pritzker Mimarlık Ödülü hakkında ayrıntılı bilgiye buradan ulaşılabilir.
Riken Yamamoto
1945 doğumlu Japon mimar Riken Yamamoto, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Beijing kentinde doğmuş ve II. Dünya Savaşı’nın hemen ardından Japonya’nın Yokohama kentine taşınmıştır.1968 yılında Nihon Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nden mezun oldu ve 1971 yılında Tokyo Sanat Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden Yüksek Lisans derecesi aldı. 1973 yılında Riken Yamamoto & Field Shop’u kurdu.
Kariyerinin erken yıllarında, mentoru Hiroshi Hara ile birlikte ülkeler ve kıtalar arası spontane bir yolculuğa çıktı ve bu süreci toplulukları, kültürleri ve medeniyetleri anlama çabası içinde geçirdi. 1972’de, Akdeniz kıyılarını takip ederek Fransa, İspanya, Fas, Cezayir, Tunus, İtalya, Yunanistan ve Türkiye’yi ziyaret etti. İki yıl sonra, Los Angeles, Meksika, Guatemala, Kosta Rika ve Kolombiya ve Peru’ya gitti. Ayrıca, Irak, Hindistan ve Nepal’i kapsayan bir gezi düzenledi.
Daha önce Tokyo Sanat Üniversitesi’nde (Tokyo, Japonya 2022-2024) ziyaretçi profesör olarak görev yapmış, Nihon Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nde (Tokyo, Japonya 2011-2013); Yokohama Ulusal Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde (Yokohama, Japonya 2007-2011); Kogakuin Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde (Tokyo, Japonya 2002-2007) ders vermiş ve Nagoya Zokei Sanat ve Tasarım Üniversitesi’nin Başkanı olarak görev yapmıştır (Nagoya, Japonya 2018-2022). Yamamoto, Kanagawa Üniversitesi’nde (Yokohama, Japonya) ziyaretçi profesör olarak görev yapmayı sürdürmektedir.
Yamamoto, Yokohama’da uygulamalarına devam etmekte ve burada ikamet etmektedir. İnşa edilen eserleri Japonya, Çin Halk Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti ve İsviçre geneline yayılmaktadır.