(İAE)’den Yeni Dijital Sergi: “Bir Kağıt Mimarının Hayali Dünyası”

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, Google Arts and Culture platformuna taşıdığı sergilere bir yenisini ekledi. Küratörlüğünü Büke Uras’ın üstlendiği “Bir Kağıt Mimarının Hayali Dünyası” adlı sergi, Cumhuriyet kuşağının önemli isimlerinden mimar Nazimî Yaver Yenal’ın hayatını ve üretimlerini mercek altına alıyor.

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü (İAE), ev sahipliği yaptığı sergileri internet ortamında izleyicilerle buluşturmaya devam ediyor. İlk kez 2017 yılında ziyarete açılan “Bir Kağıt Mimarının Hayali Dünyası: Nazimî Yaver Yenal” sergisi, Türkiye’de 20. yüzyıl mimarlığının özgün temsilcilerinden olan Nazimî Yaver Yenal’ın 50 yıllık kariyerini sıra dışı görseller eşliğinde ele alıyor. Cumhuriyet döneminin önemli mimarlarından Nazimî Yaver Yenal’ın yıllar sonra ortaya çıkan zengin arşivinden derlenen serginin tamamı artık Google Arts and Culture üzerinden ziyaret edilebiliyor.

Küratör Büke Uras, gelenek ve modernizm arasında gidip gelen tasarımlardan oluşan sayısız çizime sahip Nazimî Yaver’i, hayata geçmeyen projelerinden ötürü “erken Cumhuriyet dönemi mimarisinin en kayda değer kağıt mimarı” olarak tanımlıyor. Nazimî Yaver’in uzun yıllar kendine yalnızca çizimlerden oluşan alternatif bir mimari üretim alanı yarattığının altını çizen Uras, uygulanmamış tasarımların yarattığı umutlar, inşa edilmeme nedenleri ve hayal kırıklıkları ile birlikte güçlü bir hikâye anlattığını vurguluyor.

Yenal’ın cephelerde bütünüyle cam kullanımına izin veren betonarme strüktürlü bir bina tasarımı

Akademi’nin yıldız öğrencisi

1904’te İstanbul’da doğan Nazimî Yaver Yenal (Ömer Nazimî Yenal), 1920 yılında, Osman Hamdi Bey’in kurduğu Mekteb-i Sanayi-i Nefise-i Şahane’de (Güzel Sanatlar Akademisi) mimarlık öğrenimine başlar. Akademi hayatı boyunca art arda aldığı birincilik ödülleri ile hocalarının takdirini toplayan Nazimî Yaver, arkadaşları arasında yıldızlaşır. Özellikle, 1925 yılında Ankara Şehremaneti’nin düzenlediği, Cumhuriyet döneminin ilk mimari proje yarışmasında elde ettiği birincilikle öne çıkar. Bunu, Cumhuriyet döneminde İstanbul için düzenlenen ilk mimari yarışma olan “Haydarpaşa Garı Tamiri” izler. Öğrenciliği sırasında ayrıca, hocası Giulio Mongeri’nin bürosunda, Ziraat Bankası Ankara merkez şubesinin tasarım sürecine dahil olur.

Nazimî Yaver Yenal “Dahilî İnşaat Dersi”nde çizilen bir doğrama detayı önünde. (1937-1938) / MSGSÜ Fotoğraf Atölyesi Arşivi

Yarım asırlık arşiv yeniden günışığında

Nazimî Yaver, Güzel Sanatlar Akademisi’nin 1927-1928 yıllarında düzenlediği ilk mimari Avrupa konkurunda birincilik alarak Paris’e ve ardından Berlin’e gider. 1931’de burslu olarak yerleştiği Berlin’de, Almanya’nın en önemli mimarlarından Hans Poelzig’in “Meister Atelier” isimli “atölye-okul”una kabul edildikten sonra, 1932 yılında Güzel Sanatlar Akademisi’ne eğitmen olarak geri döner. Kırk yıla yakın eğitimcilik kariyerine rağmen hiçbir zaman proje hocası olmaz ve okulun yönetim kadrosunda yer almaz. Akademideki atölyesinin arka odasını kendisine ait bir dünya olarak şekillendirir. Mimari çizimlerinden mobilya tasarımlarına kadar pek çok projeyi içeren bu dev arşiv, emekliliği sonrasında evinde özenle korunur. Mimarın ölümünden sonra dağılan ve büyük kısmı imha edilerek yitirilen bu sıra dışı arşivden günümüze ulaşan fotoğraf ve çizimler, Büke Uras’ın küratörlüğünü üstlendiği sergi ile yeniden günışığına çıkıyor.

“Bir Kağıt Mimarının Hayali Dünyası: Nazimî Yaver Yenal” sergisini ziyaret etmek için tıklayın.


Google Arts and Culture’daki diğer sergiler:
Dört Ayaklı Belediye – https://g.co/arts/scbZqride49YD3Sx5
Taksim: İstanbul’un Kalbi – https://g.co/arts/scbZqride49YD3Sx5

Uzak İzlenimler: Clara ve Luigi Mayer’in Resimlerinde 18. Yüzyıl İstanbul’u – https://g.co/arts/scbZqride49YD3Sx5

Şişli Camii: Erken Cumhuriyet Döneminde Bir Osmanlı Yapısı – https://g.co/arts/scbZqride49YD3Sx5

Uzun Öyküler: Melling ve Dunn’ın Panoramalarında İstanbul – https://g.co/arts/scbZqride49YD3Sx5

Doğu’nun Merkezine Seyahat 1850-1950 – https://g.co/arts/scbZqride49YD3Sx5
Üç Kitaplı Kentler: 19. Yüzyıl Fotoğraflarında Kudüs ve Kutsal Topraklar – https://g.co/arts/QJyJBv5Rzj1YCB8XA

Ahşap İstanbul: Konut Mimarisinden Örnekler – https://g.co/arts/QJyJBv5Rzj1YCB8XA


İstanbul Araştırmaları Enstitüsü:
Roma, Bizans ve Osmanlı uygarlıklarına damgasını vuran imparatorluklar başkenti İstanbul, hem onun binyıllar içinde biçimlenen “büyük kent” kimliğinin, hem de çevresindeki farklı kültür coğrafyalarının keşfi için atılacak adımların en uygun hareket noktası. Bu nedenle İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, merkezden çevreye doğru genişleyen uygarlık izlerini takip ederek Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerini kapsayan bir süreçte kentin tarihini, kültürel yapısını ve insan profilini araştırmayı, bu amaçla projeler geliştirip desteklemeyi, ulusal ve uluslararası toplantılar, etkinlikler düzenleyerek elde ettiği sonuçları ilgili kurumlarla paylaşmayı ve yayın yoluyla kamuoyuna ulaştırmayı hedefliyor. Enstitü bu ana hedeflerini, kendi bünyesinde oluşturduğu Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet Araştırmaları bölümlerinin çalışma programları doğrultusunda gerçekleştiriyor.