İstanbul’a 0-3 Yaş Gözüyle Bakış: İstanbul95 Programı

Bernard van Leer Vakfı’nın finansal ve teknik desteği ile, sosyal ve ekonomik olarak dezavantajlı 0-3 yaş arası çocukların gelişimini desteklemek üzere başlatılan İstanbul95 programı bir toplantı ile basına tanıtıldı. Toplantının açılışında konuşan Bernard van Leer Vakfı Türkiye Temsilcisi Yiğit Aksakoğlu, “İstanbul95, yerel yönetimlerin desteği ile kentin toplumsal refahına önemli katkılar sağlayacak örnek bir program. Araştırmalar, erken çocukluk dönemine yapılan yatırımın bireysel olduğu kadar toplumsal açıdan da büyük faydalar sağladığını gösteriyor. Bu döneme yapılan her 1 dolarlık yatırım, ekonomiye 10 dolar olarak geri dönüyor” dedi.

Dünyada sosyal ve ekonomik olarak dezavantajlı 0-3 yaş arası çocukların gelişimi konusunda yürüttüğü toplumsal çalışmalarla tanınan Bernard van Leer Vakfı, 8 Şubat 2018 Perşembe günü Divan Oteli’nde yapılan bir basın toplantısıyla finansal ve teknik destek sağladığı İstanbul95 programını kamuoyuna tanıttı.

Studio-X İstanbul Direktörü Selva Gürdoğan, Boğaziçi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Özkan, Bernard van Leer Vakfı Program Direktörü Cecilia Vaca Jones, Kadir Has Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Aydın, TESEV Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Aydın Uğur, Bernard van Leer Vakfı Türkiye Temsilcisi Yiğit Aksakoğlu

İstanbul95 programı, 0-3 yaş arası çocuk gelişiminin önemine ve İstanbul’a 3 yaşında sağlıklı bir çocuğun boyu olan 95 cm’den bakıldığında oluşacak toplumsal faydaya pilot uygulamalar aracılığıyla dikkat çekmeyi hedefliyor. İçeriği Boğaziçi Üniversitesi, Kadir Has Üniversitesi, TESEV ve Columbia Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Kent Laboratuvarı Studio-X İstanbul tarafından oluşturulan program Beyoğlu, Maltepe, Sarıyer ve Sultanbeyli Belediyeleri tarafından yürütülecek.

Pilot olarak uygulanacak ve iki yıl sürecek olan İstanbul95 programı kapsamında, dört belediyede toplam 480 dezavantajlı aileye hamilelikten başlamak üzere, doğum sonrası depresyon, beslenme, 0-3 yaş arasında beyin gelişimi, aile-çocuk ilişkisinin önemi gibi pek çok konuda rehberlik hizmeti verilecek. Program süresince ayrıca İstanbul’a 3 yaşında sağlıklı bir çocuğun boyundan, 95 cm’den bakabilmenin sağlayacağı faydalar ve bunu yapmanın yöntemleri tartışılacak. Bu amaçla, 0-3 yaş arası çocuklar ve ailelerine yönelik park ve yeşil alanlar tasarlanırken, gerçekleşecek seminer, konferans ve atölye çalışmaları ile kamuoyunda erken çocukluğun önemine dikkat çekilecek. İstanbul95 programı aynı zamanda belediyelerin yürütmekte oldukları çocuk ve aileleri destekleyici program ve projelerle ilgili mevcut kapasitelerini de güçlendirmeyi hedefliyor.

1 dolarlık yatırım 10 dolar olarak geri dönüyor

Programın tanıtım toplantısında bir konuşma yapan Bernard van Leer Vakfı Türkiye Temsilcisi Yiğit Aksakoğlu, İstanbul95’in İstanbul’un 0-3 yaş arası çocuklar ve ailelerine uygun bir kent haline gelmesine öncülük edecek, yerel yönetimlerin desteği ile kentin toplumsal refahına önemli katkılar sağlayacak örnek bir program olduğunu söyledi. Aksakoğlu, “Erken çocukluk dönemine harcanan her 1 dolarlık yatırım, ekonomiye 7 ila 10 dolar olarak geri dönüyor. Ancak bu yatırımın yapılmadığı durumlarda hem bireyler hem de toplumlar ağır bedeller ödüyor” dedi.

Yaptığı konuşmada 0-3 yaş dönemin önemine dikkat çeken Bernard van Leer Vakfı Program Direktörü Cecilia Vaca Jones , “Uzmanların altın çağ olarak tanımladıkları 0-3 yaş döneminde, çocuğun beyin gelişiminin yüzde 85’i tamamlanıyor. Bu dönemde çevrenin ve özellikle de ailelerin desteği büyük önem taşıyor. Erken müdahale edilen çocukların ilerleyen hayatlarında eğitime devam, iş gücüne katılım gibi alanlarda yaşıtlarına göre daha avantajlı olduğunu görüyoruz” dedi. 0-3 yaş arası dönemde yapılan yatırımın bireysel olduğu kadar toplumsal açıdan da büyük faydalar sağladığına dikkat çeken Cecilia Vaca Jones, “Bu konuları kentle ilgili karar vericilerle tartışmak, 0-3 yaş dönemine yatırım yapılmasını teşvik etmek İstanbul95’in başlıca hedefleri arasında yer alıyor” dedi.

Program, kültürel ve sosyal normlar gözetilerek geliştirildi

Toplantıda yaptığı konuşmada, İstanbul95 gibi erken çocukluk dönemine yönelik programların, yalnızca çocukların gelişimleri için değil, aynı zamanda Türkiye’nin ekonomik ve sosyal gelişmişliği ile sürdürülebilir kalkınması için de büyük önem taşıdığını belirten Boğaziçi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmed Özkan, “Boğaziçi Üniversitesi olarak araştırmalar ile insanlığın ve ülkemizin sorunlarına çözümler üretirken, akademinin topluma hizmet görevini her zaman göz önüne alıyor ve toplumla iç içe bir üniversite olmanın gereklerini yerine getiriyoruz. Program kapsamında uygulanacak Ev Ziyareti Temelli Aile Rehberliği Projesi Boğaziçi Üniversitesi tarafından, kültürel ve sosyal normlar gözetilerek, Türkiye’deki ailelerin ihtiyaçlarına uygun olarak hazırlanmıştır. Üniversitemizin Ekonomi Bölümü’nün de katkılarıyla, programın yaratacağı sosyal etkinin yanı sıra ekonomik etkisinin de ölçümlenmesi için bir etki analizi çalışması yürütülecek. Boğaziçi Üniversitesi olarak İstanbul’un 0-3 yaş arası çocuklar ve ailelerine uygun bir kent haline gelmesine öncülük edecek program boyunca, erken çocukluk alanında sahip olduğumuz tüm entelektüel bilgi ve kapasiteyi belediyelerimizin hizmetine sunmaktan büyük mutluluk duyuyoruz” dedi.

Türkiye’de bir ilk: Çocuğa uyumlu kent tasarımı için yüksek lisans dersi

Yaptığı konuşmada, veri temelli karar mekanizmalarını harekete geçiren ve yerel yönetimlerin doğrudan desteğini alan İstanbul95 programının bir parçası olmaktan büyük heyecan duyduklarını belirten Kadir Has Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Aydın ise, “Kadir Has Üniversitesi İstanbul Çalışmaları Merkezi olarak tüm saha çalışmalarının belkemiğini oluşturan,  çocuğa ve aileye yönelik hizmetlerin incelendiği kent haritalarının içeriklerinin geliştirilmesi ve uygulanması çalışmalarını TESEV ile birlikte yürütüyoruz. Program kapsamında ayrıca Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi’nde yüksek lisans öğrencileri için disiplinler arası bir stüdyo dersi açıyoruz. 2018 bahar yarıyılında başlayacak olan bu modül ile Kadir Has Üniversitesi bu alanda Türkiye’de bir ilki gerçekleştiriyor. Buradaki temel hedefimiz genç mimarların, kent tasarımcılarının ve şehir plancılarının 0-3 yaş arası çocukların ve ailelerinin kamusal alanlardaki ihtiyaçları konusunda farkındalıklarını artırmak, onları tasarım aşamasında işin içine çekmek” dedi.

Neden İstanbul95?

Bernard van Leer Vakfı’nın küresel Kent95 programının Türkiye uyarlaması olan İstanbul95 programı, İstanbul’un 0-3 yaş arası çocuklar ve ailelerine uygun bir kent haline gelmesine öncülük ederek, sağlıklı toplumun omurgasını oluşturan en küçük bireyin gelişimine doğrudan katkı sunmayı hedefliyor. İstanbul’a üç yaşında sağlıklı bir çocuğun boyu olan 95 cm’den bakmanın, İstanbul’u bu bakış açısıyla planlamanın kamu hizmetleri ve altyapı açısından yaratacağı olumlu değişime dikkat çeken İstanbul95, bu konuyu kentle ilgili karar vericilerle tartışmayı ve bu yönde yatırım yapılmasını teşvik etmeyi amaçlıyor. Program ayrıca İstanbul’daki ilçe belediyelerinin halihazırda yürütmekte oldukları çocuk ve aileleri destekleyici program ve projelerle ilgili var olan kapasitelerini güçlendirmeyi de hedefliyor.

Program kapsamında Beyoğlu, Maltepe, Sarıyer ve Sultanbeyli Belediyeleri’nin yürüttükleri çocuk ve aileleri destekleyici program ve projelere ilave olarak, erken çocukluktaki gelişimin önemine dikkat çeken saha etkinlikleri, seminer ve atölye çalışmaları ile sergi ve konferanslar gerçekleştirilecek.

İstanbul95’de hangi kurum ne yapacak

Boğaziçi Üniversitesi: Dezavantajlı mahallelerden seçilen aileleri hamilelikten başlayarak beslenme, sağlık, bakım, doğum sonrası stres ve depresyon, çocuk ve beyin gelişimi konularında bilgilendirmek ve hazırlanan eğitsel malzemeler yoluyla onlara destek sunmak amacıyla yürütülecek ‘Ev Ziyareti Temelli Aile Rehberliği Projesi’ Boğaziçi Üniversitesi tarafından tasarlandı. Proje sahada belediyeler tarafından yürütülecek. Projenin yaratacağı sosyal ve ekonomik etkinin ölçümlenmesi için ayrıca bir etki analizi çalışması yürütülecek.

Program kapsamında TESEV ve Kadir Has Üniversitesi İstanbul Çalışmaları Merkezi ilçelerdeki emlak rayiç bedelleri ve TÜİK verilerine dayanarak çocuğa ve aileye yönelik hizmetlerin incelendiği ilçe haritalarını geliştirdi. Tüm saha çalışmalarının belkemiğini oluşturan haritalar, İstanbul95 programının katkı sunmayı hedeflediği dezavantajlı bölgelerin seçiminden, ev ziyaretlerine katılacak ailelerin seçimine kadar tüm kararların alınmasına temel teşkil ediyor. Geliştirilen haritaların, üzerinde ilgili belediyelerin sunduğu hizmetlerin de yer aldığı etkileşimli versiyonu internet üzerinden de kullanılabiliyor.

Columbia Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nin Kent Laboratuvarı Studio-X Istanbul ve Superpool, belediyelerin belirleyeceği kamusal alanlarda yapılacak, 0-3 yaş arası çocuklar ve ailelerine yönelik oyun alanları ve parkları tasarlayacak ve belediyeler için kamusal alan tasarımı rehberi hazırlayacak.

Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi gelecek nesillerin erken çocukluk hakkındaki farkındalığını artırmak üzere Tasarım Yüksek Lisans Programı’nda bir yüksek lisans ders modülü açacak. Ders, bu alanda Türkiye’de bir ilk olma özelliğine sahip.

Program Beyoğlu, Maltepe, Sarıyer ve Sultanbeyli Belediyeleri’nde uygulanacaktır. Belediyeler Bernard van Leer Vakfı desteğinin yanı sıra kendi insan ve mali kaynaklarıyla da programa katkıda bulunacaklar.

Program hakkında detaylı bilgi edinmek için www.istanbul95.org adresini ziyaret edebilirsiniz.


Bernard van Leer Vakfı:
Bernard van Leer Vakfı, “sosyal ve ekonomik olarak dezavantajlı konumdaki çocukların olanaklarını arttırmak” hedefiyle hareket eden Hollanda merkezli bir sivil toplum kuruluşudur. Bugüne kadar 50’nin üzerinde ülkede erken çocukluk dönemiyle ilgili çalışmalara destek veren Vakıf, şu anda küresel programının yanı sıra Türkiye dışında Brezilya, Fildişi Sahili ve  Hindistan gibi farklı coğrafyalarda erken çocuklukla ilgili çalışmalara finansal ve teknik destek sağlamaktadır. Vakıf üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, şirketler ve yerel yönetimlerle iş birlikleri yaparak dezavantajlı ailelerin çocuklarına yönelik çeşitli araştırma, iletişim ve uygulama projelerini desteklemiştir. Bernard van Leer Vakfı Türkiye’de 1994 yılından beri faaliyet göstermektedir.

Detaylı bilgi için: https://bernardvanleer.org/tr