Salt’ın Türkiye endüstri mirasına odaklanan yeni araştırma projesi, 18 Nisan Cumartesi günü Mehmet Saner, Eda Yiğit, Hakan Koçak, Günseli Baki, Yücel Tunca ve Hande Ceylan’ın bir araya geleceği yuvarlak masa buluşmasıyla başlıyor.
“Türkiye’de Üretim Mekânları: Endüstriyel Mirası Belgelemek”
Araştırma Projesi
Katılımcılar: Eda Yiğit, Günseli Baki, Hakan Koçak, Hande Ceylan, Mehmet Saner, Yücel Tunca
Tarih: 18 Nisan 2026 Cumartesi | Saat: 14.00 – 18.00
Yer: Salt Galata, Arap Cami, Bankalar Cd., Beyoğlu/İstanbul
Türkiye’nin toplumsal belleğinin somutlaştığı yapılar arasında, üretim biçimlerini ve gündelik hayat pratiklerini yansıtan fabrika ve endüstri yerleşkeleri öne çıkıyor. Bu mekânların, endüstriyel üretimin gerçekleştiği alanlar olmanın ötesinde, dönemin mimari ve toplumsal dinamiklerine dair ipuçları sunduğu ifade ediliyor. Günümüzde hızlı bir mülkiyet değişimi, kamulaştırma, özelleştirme ve kapsamlı yeniden işlevlendirme projeleri ile karşı karşıya olan bu yapılar, döneminin özgün mekânsal kurgusunu, sosyal ve tarihsel katmanlarını taşıyor.
Araştırma projesi, hem söz konusu yapıların mevcut fiziksel özelliklerini ve toplumsal bellekteki izlerini arşiv materyalleri ve sözlü tarih çalışmalarıyla kayıt altına almayı hem de atölye ve programlar aracılığıyla farklı disiplinlerden araştırmacıları bir araya getirerek güncel tartışmalara bir katkı sunmayı ve paylaşım ortamı yaratmayı amaçlıyor.
Salt, Türkiye’de Üretim Mekânları: Endüstriyel Mirası Belgelemek başlıklı yeni araştırma projesi, herkesin katılımına açık bir yuvarlak masa buluşmasıyla başlıyor. Mehmet Saner, Eda Yiğit, Hakan Koçak, Günseli Baki, Yücel Tunca ve Hande Ceylan’ın katılımıyla gerçekleştirilecek etkinlikte, muhtelif fabrika mekânlarına odaklanan araştırmalar üzerinden alana dair farklı metodolojik yaklaşımlar, bulgular ve imkânlar tartışılacak.
Program Detayları
14.00-14.20 | Mehmet Saner, “Eski Endüstri Alanları Ne İşe Yarar?”
Endüstrilerin kentsel ya da bölgesel ölçekte nerede yer alacağına genellikle rasyonel süreçlerle karar verilir. Kentlerin dinamik değişim süreçlerinde bu karara dayanak oluşturan gerekçelerin ortadan kalkması, kentlerin planlanandan farklı yönde ve biçimde büyümesi ya da çevresel faktörlerin daha belirleyici olmasıyla birlikte bazı endüstri alanları zamanla atıl hâle gelebilir. Atıl kalan endüstri alanlarının nasıl kullanılacağı, korunup korunmayacağı veya nasıl yeniden işlevlendirileceği ise artık politik kararlardır. Saner, sunumunda bu süreçlerin hangi politikalarla nasıl şekillenebileceğine ilişkin bir değerlendirme yapacak.
14.20-14.30 | Soru-Cevap
14.30-14.50 | Eda Yiğit, “Toplumsal Bellek Çerçevesinde Bomonti Bira Fabrikası”
Eda Yiğit, sunumunda doktora araştırmasından yola çıkarak 1990’lı yıllarda Bomonti Bira Fabrikası’nın kapatılmasıyla birlikte endüstriyel hafızanın “hurdaya çıkarılarak” dağılışını ve fabrika içindeki malzemenin tasfiye sürecini aktaracak. Fabrika çalışanlarının topluluk bilinciyle bir arada hareket edebilme becerisini gösteren bir hafıza topluluğuna dönüşme öyküsünü paylaşacak. Araştırmacı öznelliğini dışlamadan, bu topluluğun parçası olma deneyiminin uzun soluklu doğasına değinecek.
14.50-15.00 | Soru-Cevap
15.00-15.20 | Hakan Koçak, “Beykoz-Paşabahçe Havzası ve İzmit SEKA Örneği”
Hakan Koçak, sunumunda Paşabahçe Şişe-Cam Fabrikası işçi hareketini ve Beykoz Kundura Fabrikası tarihini konu alan araştırmalarından bahsedecek. Beykoz-Paşabahçe havzasında sürdürülen farklı araştırma süreçlerine ve Kundura Hafıza Arşiv ve Araştırma Merkezi bünyesinde yürütülen sözlü tarih çalışmasına değinecek. Ayrıca İzmit SEKA’nın Dönüşümü başlıklı kolektif çalışmanın web sitesi ile kitabını tanıtacak. Bu örnekler üzerinden Türkiye’de emek tarihçiliği ve emek-bellek mekânları temasını değerlendirecek.
15.20-15.30 | Soru-Cevap
15.30-15.50 | Günseli Baki ve Yücel Tunca, “Fabrikaya Emeğin Hafızasından Bakmak”
Günseli Baki ile Yücel Tunca, kent sosyolojisi, ekonomisi ve kültürü ekseninde toplumsal bellek, endüstriyel miras ve emeğin miras hakkı kavramlarını irdeleyen FABRİKA I Mekânın Hafızası, Hafızanın Mekânı adlı projelerini anlatacak. 2019–2022 yıllarında yürüttükleri çalışmalarda izledikleri yöntemleri ve deneyimlerini paylaşırken, Bergama’da derin izler bırakan Sümerbank Bergama Tekstil Fabrikası’nı emeğin hafızası üzerinden ele alacaklar.
15.50-16.00 | Soru-Cevap
16.00-16.20 | Hande Ceylan, “Endüstri Mirasına Fabrika-Atölye-Ev Sürekliliğinde Bakmak”
Hande Ceylan, yakın zamanda tamamladığı “Boğaziçi’nde Bir İşçi Semtinin Görünümleri: Farklı Faillik Eksenlerinde Beykoz/Paşabahçe’de Mekânın Örgütlenmesi” başlıklı doktora tezinden bir kesit sunacak. İşçilerin yaşam öyküleri aracılığıyla, endüstri ve endüstri sonrası yerleşimlerinde mekânsal ve topoğrafik bakışın imkânları üzerinde duracak.
Ayrıntılı bilgi için: saltonline.org