Ağa Han Mimarlık Ödülü, 2025 edisyonu için kısa listeye giren 19 projeyi duyurdu. Projeler arasında Mimarlar ve Han Tümertekin tarafından tasarlanan Rami Kütüphanesi de yer alıyor.
15 ülkeden 19 projeyi kapsayan kısa liste, 16. Ödül Dönemi (2023-2025) için aday gösterilen 369 katılımcı arasından bağımsız bir jüri tarafından seçildi. Projeler, mimarlık alanındaki en büyük ödüllerden biri olan 1 milyon dolarlık ödülden pay almak için yarışacak.
Ağa Han Mimarlık Ödülü 2025 Kısa Listesi*
Bangladeş
Marina Tabassum Architects tarafından tasarlanan ve çeşitli bölgelerde yer alan Khudi Bari, iklimsel ve coğrafi değişikliklerden etkilenen yerinden edilmiş topluluklar için, kullanıcıların koşullarına uyum sağlamak amacıyla kolayca sökülüp yeniden monte edilebilen, tekrarlanabilir bir çözüm sunuyor.
Birleşik Arap Emirlikleri
Oualalou + Choi‘nin Fas Pavyonu Expo Dubai 2020, Expo 2020‘den daha uzun ömürlü olacak ve kültürel bir tesise dönüştürülecek şekilde tasarlanmış. Pavyon, büyük ölçekli sıkıştırılmış toprak inşaat yöntemlerinin ilerlemesine öncülük ederken mekanik klima ihtiyacını en aza indiren pasif soğutma stratejilerinin kullanımı nedeniyle de altın LEED sertifikası almış.
Çin
Zhang Pengju tarafından tasarlanan Batı Wusutu Köyü Toplum Merkezi, Hohhot, İç Moğolistan‘daki yerel Hui Müslümanlarının dini ihtiyaçlarını karşılarken, sakinler ve sanatçılar için sosyal ve kültürel alanlar sağlıyor. Geri kazanılmış tuğlalardan inşa edilen yapı, topluluk uyumunu destekleyen çok işlevli alanlardan oluşuyor.
Endonezya
Bali‘de yer alan Green School’daki Arc, IBUKU / Elora Hardy tarafından gerçekleştirilen 15 yıllık bambu deneyinin ürünü olarak ortaya çıkıyor. Arc, eski geçici bir spor salonunun mevcut temelleri üzerine inşa edilen yeni bir topluluk sağlık merkezi olarak tasarlanıyor.
Dave Orlando ve Fandy Gunawan tarafından tasarlanan Orta Sulawesi‘deki Palu‘da yer alan İslam Merkezi Nurul Yaqin Camisi, 2018’de bir tsunami sebebiyle yıkılan eski bir caminin yerine inşa edilmiş. Daha fazla insanı ağırlamak için boşaltılarak kullanılabilen sığ bir yansıtıcı havuzla çevrili ve geniş manzara imkânına sahip Yeni İslam Merkezi, toplanma ve ibadet alanı olarak hizmet veriyor.
SHAU / Daliana Suryawinata tarafından çeşitli şehirlerde yer alan mikro kütüphaneler projesi Endonezya‘daki birçok Kampung ve parkta kaliteli kamusal alanlar sunmak amacıyla her düzeydeki paydaşlarla etkileşime giriyor. Şimdiye kadar altısı inşa edilen, Florian Heinzelmann‘ın başlattığı projeden 2045’e kadar 100 adet inşa edilmesi öngörülüyor.
Fas
Mossessian Architecture ve Yassir Khalil Studio tarafından Fez medinasındaki Lalla Yeddouna Meydanı‘nın canlandırılması projesi, nehir kıyısına yeniden bağlanmayı ve bölgedeki yaya dolaşımını iyileştirmeyi amaçlıyor.
Filistin
AAU Anastas‘ın tasarladığı Bethlehem‘de yer alan Wonder Cabinet, mimarlar tarafından kurulan çok amaçlı, kâr amacı gütmeyen bir sergi ve üretim alanı. Yerel zanaatkârların ve müteahhitlerin katkılarıyla inşa edilen üç katlı beton bina, zanaat, tasarım, inovasyon ve öğrenme için önemli bir merkez haline geliyor.
İran
ZAV Architects / Mohamadreza Ghodousi tarafından Hormuz Adası‘nda inşa edilen Majara Kompleksi ve Topluluk Yeniden Geliştirme Projesi, Hormuz‘un manzarasını ziyaret eden turistler için sürdürülebilir konaklama sağlayan renkli kubbeleriyle biliniyor. Yerli işçiler tarafından inşa edilen bu kompleks, sosyalleşmek, dua etmek veya kütüphaneyi kullanmak için gelen adalılara yeni olanaklar sunuyor.
KA Architecture Studio tarafından sarlanan Tahran‘da yer alan Jahad Metro Plaza, mevcut kalitesiz yapıların yerine geçmek üzere inşa edilmiş. Yerel el yapımı tuğlalarla kaplı kemerli tonozlar, barındırdıkları alana ışık ve hava girmesini sağlamak için yükseklik bakımından çeşitlilik gösteriyor.
İsrail
Elias Khuri‘nin Jaljulia‘daki Khan Jaljulia Restorasyonu, 14. yüzyıldan kalma bir Han‘ın kalıntıları arasında yer alan ekonomik bir müdahaleyi temsil ediyor. Terk edilmiş tarihi alanı, toplumsal faaliyetler için canlı bir kamusal alana dönüştürerek insanları kültürel miraslarına yeniden bağlamayı amaçlıyor.
Katar
David Chipperfield Architects‘in Doha‘daki Ned Oteli, Orta Doğu‘nun brütalist mimarisinin bir örneği olarak İçişleri Bakanlığı‘na ev sahipliği yapmış. Daha sonra 90 odalı bir butik otele dönüştürülen proje bölgedeki mimari yenilenmeye katkıda bulunuyor.
Kenya
Kéré Architecture tarafından Turkana’da tasarlanan Campus Startup Lions, teknoloji odaklı eğitim, iş kuluçka merkezi ve topluluk katılımı için alan sağlayan bir eğitim ve girişimcilik merkezi. Yerel volkanik taşla inşa edilen tasarım, yağmur suyu hasadı, güneş enerjisi ve çevredeki termit höyüklerini anımsatan yüksek havalandırma kulelerini bir araya getiriyor.
Mısır
Takween Entegre Toplum Kalkınması tarafından yürütülen Tarihi Esna’nın Canlandırılması projesi, fiziksel müdahaleler, sosyoekonomik girişimler ve yenilikçi kentsel stratejiler yoluyla Yukarı Mısır‘daki kültürel turizm zorluklarına çözüm getirerek, Esna‘yı Khnum Tapınağı merkezli ihmal edilmiş bir alandan gelişen tarihi bir şehre dönüştürmeyi amaçlıyor.
Pakistan
DB Studios / Mohammad Saifullah Siddiqui tarafından İslamabad‘da inşa edilen Vision Pakistan, dezavantajlı gençleri güçlendirmeyi amaçlayan yardım kuruluşu Vision Pakistan tarafından işletilen bir terzilik eğitim merkezine ev sahipliği yapıyor. Yoğun bir alanda bulunan bu çok katlı tesis, Pakistan ve Arap el sanatlarından esinlenen gösterişli jaalis‘lerle (genellikle kaligrafi, geometri veya doğal desenler kullanılarak oluşturulmuş dekoratif bir desene sahip, delikli taş veya kafesli bir ekran) süslenirken şehrin 1960’lardan kalma mimarisini yansıtıyor.
Denso Hall Rahguzar Projesi ,Pakistan Miras Vakfı / Yasmeen Lari tarafından Karaçi’de inşa edilmiş. Proje Karaçi‘nin sel ve sıcak hava dalgalarına eğilimli sert ikliminden yola çıkarak düşük karbonlu malzemeler kullanılarak yaratılan, miras odaklı bir eko-kentsel yerleşim alanı olarak tasarlanmış.
Senegal
Ga2D tarafından Dakar‘daki Dakar Tren İstasyonu‘nun yeni bir ekspres tren hattının yolcularını ağırlamak için yenilenmesi ve genişletilmesi, eski ve yeni yapılar arasında kasıtlı bir kontrast yaratıyor. Araç sirkülasyonu, sitenin arkasına kaydırılarak ön avlunun yaya yolculara geri verilmesi sağlanıyor.
Suudi Arabistan
Syn Architects / Sara Alissa, Nojoud Alsudairi, ve sanatçı Maha Malluh tarafından eski bir kerpiç evden dönüştürülen Riyad‘daki Shamalat Kültür Merkezi projesi Diriyah‘ın çevresinde bulunan kültürel bir alanı kapsıyor. Eski ve yeniyi bir araya getiren merkez, bölgedeki miras korumasına hassas bir bakış açısı sunarak tarihi mekânları günlük yaşama entegre etmeyi amaçlıyor.
Türkiye
Mimarlar ve Han Tümertekin tarafından tasarlanan, İstanbul‘un en büyük kütüphanesi olan Rami Kütüphanesi. 18. yüzyılda inşa edilen eski Rami Kışlası‘nda yer alıyor. Yeni kütüphanenin tasarımı güncel işlevlerine uyum sağlarken yapının orijinal mekânsal niteliklerini korumak için minimal müdahale yaklaşımını benimsiyor.
Ayrıntılı bilgi için: the.akdn