[Sergi]: Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkârlar

İstanbul Modern’in Ekim 2018’de İstanbul Kalkınma Ajansı’nın (İSTKA) desteğiyle başlattığı Uluslararası Misafir Sanatçı Programı, farklı coğrafyalardan 10 sanatçıyı İstanbul’daki zanaatkarlarla birlikte üretim yapmak üzere buluşturdu. Zanaat ustalarıyla çalışmalar yapan sanatçıların yeni yapıtları 26 Şubat – 23 Ağustos 2020 tarihleri arasında “Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkârlar” adlı sergide izleyiciyle bir araya geliyor.

İstanbul Kalkınma Ajansı’nın (İSTKA) Yenilikçi ve Yaratıcı İstanbul Destek Programı çerçevesinde desteklediği Uluslararası Misafir Sanatçı Programı kapsamında, dünyanın dört bir köşesinden sanatçılar, İstanbul’daki zanaatkarlarla Türkiye’de bir müze çatısı altında ilk kez buluştu.

İstanbul Modern’in Türkiye’nin uluslararası tanıtımına katkı sağlayan projesinin ilk sergisi “Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkârlar” ise 26 Şubat itibariyle sanatseverlerle buluşuyor. Sergi, izleyiciyi İstanbul’un köklü zanaat geçmişini çağdaş bir mercekle düşünmeye davet ediyor. Serginin basın toplantısına İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı, İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA) Genel Sekreter Vekili Dr. Fatih Pişkin, sergi küratörleri Öykü Özsoy ve Ümit Mesci, sanatçılar ile zanaatkarlar katıldı.

İstanbul’un küresel ölçekte tanıtımını ve görünürlüğünü arttırmayı da amaçlayan programa katılan misafir sanatçılar, İstanbul’da ahşap oymadan halı dokumaya, metal sıvamadan yorgancılığa kadar pek çok zanaatın ustasıyla bir araya gelerek üretimlerini gerçekleştirdi. İstanbul’daki zanaatlardan ilham alarak ortaya çıkan üretimlerin sergilendiği “Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkârlar” sergisi 10 uluslararası sanatçının çalışmalarına yer veriyor.

Bakü’den Londra’ya, Meksiko’dan Kopenhag’a

İstanbul Modern’in küratöryel ekibinden Öykü Özsoy ve Ümit Mesci’nin küratörlüğünü üstlendiği sergide yapıtları yer alan sanatçılar, kendi üretim süreçlerinde zanaat ve gelenek konularına odaklanıyor ya da farklı malzeme ve tekniklerle çalışmalarını yürütüyor. Uluslararası bienallere, sergilere katılmış, dünyanın önde gelen müze ve sanat kurumlarının koleksiyonlarında yapıtları yer alan sanatçılar şöyle sıralanıyor: Faig Ahmed (Bakü), Rana Begum (Londra), Benji Boyadgian (Kudüs), Rodrigo Hernández (Meksiko), Servet Koçyiğit (Amsterdam), Outi Pieski (Utsjoki ve Numminen), Randi & Katrine (Kopenhag), Wael Shawky (İskenderiye ve Philadelphia) ve Jorinde Voigt (Berlin).

Sergi, üretilen yeni yapıtların yanı sıra, sanatçıların İstanbul’daki araştırma ve üretim süreçlerini, kentte etkileşime geçtikleri, ilham aldıkları kaynakları, birlikte çalıştıkları zanaatkarlar hakkında bilgileri de ziyaretçilerle paylaşıyor.

“Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkârlar”, geleneksel üretim tekniklerini güncel bir bakış açısıyla yorumlayan sanatçıların yapıtlarının yanı sıra İstanbul’daki Harbiye Askeri Müze ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü Koleksiyonu’ndan ödünç alınan, İstanbul’un kültürel zenginliğine ışık tutan tarihi objelere de yer veriyor.

Basın toplantısında İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı, İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA) Genel Sekreter Vekili Dr. Fatih Pişkin ve sergi küratörleri Öykü Özsoy ve Ümit Mesci sergi hakkındaki görüşlerini paylaştı.

İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı:

“İstanbul’un küresel ölçekte tanıtımı açısından büyük önemi olduğuna inandığımız Uluslararası Misafir Sanatçı Programı ve sergisi ‘Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkârlar’ ile gelenek ve çağdaş sanatı buluşturan projelerimize devam ediyoruz. 2010 yılında İstanbul’un Avrupa Kültür Başkenti olması vesilesiyle düzenlediğimiz ‘Gelenekten Çağdaşa: Modern Türk Sanatında Kültürel Bellek’ adlı sergimizde, sanat üretiminde geleneğin anlamını tartışmaya açtık. 2015 yılında ise ‘Zanaattan Tasarıma’ projesini başlatarak Türkiye’den sanatçı, tasarımcı ve zanaatkarların birlikte üretebileceği bir fikir ve çalışma ortamı oluşturduk. Bu süreçlerden kazandığımız tecrübeyle, Uluslararası Misafir Sanatçı Programı’na zanaat ve gelenek konularına odaklanan, farklı malzeme ve tekniklerle çalışmalarını yürüten dünyanın farklı coğrafyalarından 10 sanatçıyı İstanbul’a davet ettik. Sanatçıların zanaatkarla birlikte yaptıkları üretimleri izleyiciyle buluşturmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Uluslararası Misafir Sanatçı Programımızın, İstanbul’un çağdaş sanat üretiminin önemli bir merkezi haline gelmesine büyük katkıda bulunacağına inanıyor ve programı devam ettirmeyi arzu ediyoruz.”

İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA) Genel Sekreter Vekili Dr. Fatih Pişkin:

“İstanbul, eşsiz tarihi ve dinamik yapısıyla yenilikçi tasarım fikirleri ve geleneksel sanat-zanaat dalları için zengin bir kaynağa sahip. Yaratıcı endüstriler sunduğu yüksek potansiyel ile İstanbul’un ve ülkemizin kalkınmasına hizmet eden önemli bir alan olarak öne çıkmakta. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda çalışan Ajansımız İstanbul ekonomisinde yaratıcı endüstrilerin ağırlığını arttırarak İstanbul’un tasarım alanında ve yaratıcı sektörlerde bir marka şehir olmasına katkıda bulunmayı hedefliyor. İstanbul Modern Sanat Vakfı’nın yürüttüğü bu projeyle İstanbul’un yaratıcı potansiyelini dünyaya tanıtmaktan da ayrıca mutluluk duyuyoruz.”

Sergi küratörleri Öykü Özsoy ve Ümit Mesci:

“Başlattığımız Uluslararası Misafir Sanatçı Programı aracılığıyla dünyanın farklı coğrafyalarından sanatçıları İstanbul’daki zanaatkarlarla birlikte çalışmak üzere kentimize davet ettiğimizde, sanatçılara yaratıcı süreçlerini destekleyecek bir ortam sunmayı amaçladık. Böylece sanatçılar İstanbul’da belli bir süre yaşayarak kentimizin önemli kültürel zenginlik ögelerinden biri olan zanaat atölyelerinde zanaatkarlarla çalışma şansı buldular. İstanbul’un yüzyıllara dayanan zanaat mirasının temsilcileri olan atölyeler, kentin merkezinde, rahatlıkla ulaşılabilir ve yüksek kalitede üretim yapan, sanatçıların yeni fikirlerini, kendilerine has ustalıkları ve el hünerlerini ortaya koyarak üretmeye hevesli zanaatkarların faaliyetlerini devam ettirdikleri yerler. Misafir sanatçılarımızın her biri bu özelliklerin bir arada bulunmasına, geliştirdikleri projeleri çok kısa sürede zanaatkarlarla birlikte üretilebilmelerine hem şaşırdılar hem de mutlu oldular.”

Metal sıvama ustasından yorgancıya uzanan zanaat kültürü

Uluslararası Misafir Sanatçı Programı süresince sanatçılara eşlik eden metal ustası Artin Aharon, metal sıvama ustası Lokman Çilingir, döşeme ustası Abdullah Doğan, heykeltıraş Betina Hobeş, ebru ustası Nesime Kantar, yorgancı Abdullah Karahan, nakışçı Özgü Karcı, yazma ustası Veliye Martı, halı üreticisi Erhan Ör, metal dövü ustası Zeki Topbaş ve marangoz Gökmen Uzun da İstanbul’un köklü zanaat kültürünün tanıtımına katkı sağlıyor.

Sanat ve zanaat yolculuğunu belgeyelen videolar

Sergide, Uluslararası Misafir Sanatçı Programı’nın farklı aşamalarını belgeleyen videolar da projenin arka planını görünür kılıyor. Sanatçıların araştırma gezileri ile zanaatkarlarla birlikte yürüttükleri üretim süreçleri, video söyleşiler aracılığıyla sanatseverlere sunuluyor. İstanbul’un kent merkezinde hala varlığını sürdüren zanaat atölyeleri ve bu üretim kültürünün devamlılığını destekleyen diğer aktörler de bu kapsamda İstanbul Modern’de izleyiciyle buluşuyor.

Sergi kataloğu:

Türkçe-İngilizce hazırlanan sergi kataloğunda “Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkârlar”da yer alan sanatçı ve yapıtlarla ilgili metin ve fotoğrafların yanı sıra Uluslararası Misafir Sanatçı Programı ve sergi için yazılan metinler yer alıyor. Proje danışmanı Aslı Kıyak İngin’in “Zanaata Eşlik Etmek” başlıklı makalesinin yanı sıra Türkiye’de bir müze çatısı altında ilk kez hayata geçirilen Uluslararası Misafir Sanatçı Programı’nın süreçlerine ve sanatçıların bu sürece dair deneyimlerine yer veriliyor.

“Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkârlar” adlı sergi 23 Ağustos 2020’ye kadar görülebilir.


Sanatçı Özgeçmişleri: 

Servet Koçyiğit:
1971 yılında doğan Servet Koçyiğit, Amsterdam’daki Gerrit  Rietveld Akademisi’nde görsel sanatlar eğitimi alır. Koçyiğit,  yaşamının çeşitli dönemlerinde Almanya, Fransa, İsrail ve Güney  Afrika gibi dünyanın farklı noktalarında yaşar ve çalışır. Sanatçı  Amsterdam ve İstanbul arasında çalışmalarına devam etmektedir. Koçyiğit aralarında Belçika, İsrail, Fransa, Almanya, Norveç, Çin,  Hollanda ve Polonya’nın yer aldığı dünyanın pek çok farklı  ülkesindeki çeşitli kentlerdeki sanat kurumlarında yapıtlarını  sergiler, bienallere katılır. Sanatçının katıldığı bienaller arasında 9.  İstanbul Bienali (2005), Hollanda’nın Utrecht kentindeki De Kleine  Biennale (2006) ile yine aynı yıl Brezilya’da gerçekleşen 27. Sao  Paulo Bienali sayılabilir. Sanatçı ayrıca 2016 yılındaki Shpilman  Fotoğrafta Mükemmellik Ödülü ile 2012 yılındaki Lianzhou Fotoğraf Festivali’nde Yılın Fotoğrafçısı Ödülü’nün sahibidir.

Rana Begum:
1977 yılında doğduğu ülke Bangladeş’ten ayrılarak ailesiyle birlikte Birleşik Krallık’a yerleşen Rana Begum, Chelsea Sanat ve Tasarım  Koleji’nde Resim Bölümü’nde lisansını, Slade Güzel Sanatlar Okulu’nda  yine aynı bölümünde yüksek lisansını tamamlar. Sanatçı yaşamını ve  çalışmalarını Londra’da sürdürür. Resim ve heykel gibi farklı ifade araçlarını kullanan sanatçı, yapıtlarında kent mimarisinden ve İslam sanatından etkilenir. Art Dubai 2017’de Abraaj Ödülü’nün sahibi olan sanatçı Birleşik Krallık, Amerika, Fransa, İsveç ve Çin gibi birçok farklı ülkede grup  sergilerine katılır ve kişisel sergiler açar. Tate St. Ives (2018);  Gemeentemuseum Den Haag, Lahey, Belçika (2017); Parasol Unit, Londra, Birleşik Krallık (2016) ve MAK-Uygulamalı Sanatlar  Müzesi, Viyana, Avusturya (2015) sanatçının yapıtlarının sergilerde  yer aldığı kurumlardan birkaçıdır.

Faig Ahmed:
Faig Ahmed yaşamını ve çalışmalarını 1982 yılında doğduğu  Azerbaycan’da sürdürmektedir. 2004 yılında Azerbaycan Devlet Güzel  Sanatlar Akademisi Heykel Bölümü’nden mezun olan Ahmed, halı dokuma üzerine yoğunlaştığı çalışmalarında çağdaş sanat  yaklaşımlarıyla zanaat üretimi alışkanlarını bütünleştirir.2007 yılında Venedik Bienali 52. Uluslararası Sanat Sergisi’nde  ülkesi Azerbaycan’ı temsil eden Ahmed, Amerika, İtalya, Almanya,  Birleşik Krallık gibi birçok ülkede kişisel sergiler açar ve grup  sergilerine katılır. İsveç Tekstil Müzesi, Boras (2017); MACRO  Testaccio, Roma, İtalya (2016) ve Boston Güzel Sanatlar Müzesi,  ABD (2015) sanatçının yapıtlarının sergilendiği kurumlardan  birkaçıdır. Ayrıca yapıtları Los Angeles County Museum of Art, Los  Angeles, LA, ABD; Seattle Art Museum, Seattle, WA, ABD; Palm  Springs Museum of Art, Kaliforniya, ABD ve The National Gallery  of Victoria, Melbourne, Avustralya gibi kurumların  koleksiyonlarında yer almaktadır.

Benji Boyadgian:
1983 yılında doğan Benji Boyadgian çalışmalarını aynı zamanda doğduğu kent olan Kudüs’te sürdürmektedir. Paris’te ENSAPLV’de  (L’Ecole Nationale Supérieure d’Architecture de Paris, La Villette)  başladığı mimarlık eğitimi sonrasında yüksek lisans çalışmasını  Filistin’in Beytüllehim kenti üzerine yapar. Desenlerinde genellikle suluboya tekniğini kullanan Boyadgian’ın yapıtlarında derinlik, perspektif, gölge ve çizgi kullanımı gibi  unsurlar mimarlık eğitiminin izlerini taşır. Sanatçı Avusturya, Brezilya, Ermenistan, Filistin, Fransa, İsveç, İsviçre, Kıbrıs ve Yunanistan’da çeşitli sergilere katılmış ve etkinliklerde yer almıştır. Boyadgian’ın son yıllarda yapıtlarını sergilediği kurum ve oluşumlar arasında 13. Sharjah Bienali Ramallah ayağı (2017) ve Ermenistan Çağdaş Sanat Trienali, Gümrü (2017) bulunur. Boyadgian 2015 yılında Iaspis (İsveç Sanat Hibeleri Komitesi) tarafından misafir sanatçı programına davet edilmiştir.

Randi & Katrine: 
1974 yılında doğan Randi Jørgensen ve 1976 yılında doğan  Katrine Malinovsky’den oluşan sanatçı ikilisi Randi ve Katrine,  2004 yılından itibaren çalışmalarını birlikte sürdürmektedir. Yüksek  lisans eğitimlerini Danimarka Kraliyet Sanat Akademisi’nde 2005 yılında tamamlayan sanatçılar Danimarka’nın Kopenhag kentindeki  atölyelerinde çalışmalarını birlikte yürütmektedir. 2014 yılında gerçekleştirilen 19. Sidney Bienali’ne de katılan Randi  ve Katrine Danimarka, Amerika Birleşik Devletleri, Güney Kore ve  Almanya gibi ülkelerde kişisel sergiler açar ve grup sergilerine  katılır. Çeşitli koleksiyonlarda yapıtlarıyla yer alan ikili, bunun  yanında davet üzerine ürettikleri geçici ve sürekli yerleştirmelerle dünyanın farklı kentlerinde kamusal alan müdahalelerinde bulunmayı sürdürürler.

Wael Shawky:
1971 yılında Mısır’ın İskenderiye kentinde doğan Wael Shawky,  İskenderiye Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde eğitimine  başlar. Daha sonra ABD’deki Pensilvanya Üniversitesi’nde yüksek lisans programını tamamlar. Sanatçı halen Mısır ve ABD’de yaşamakta ve çalışmalarını sürdürmektedir. Sanatçının bireyleri ve toplumları ilgilendiren başlıkları sorgulamak  üzere yürüttüğü araştırmalar kimlik kavramı üzerine yoğunlaşır. Sanatçının ARoS, Aarhus Kunstmuseum, Danimarka (2018);  Çağdaş Sanat Müzesi (MOCA), Yinchaun, China (2017); Castello  di Rivoli, Torino, İtalya (2016); Fondazione Merz, Torino, İtalya  (2016); Kunsthaus Bregenz, Avusturya (2016); Fondazione Merz,  Zürih, İsviçre (2016); MATHAF, Doha, Katar (2015); MoMA P.S.1,  New York, NY, ABD (2015) ile K20 Düsseldorf, Almanya (2014-15)  gibi kurumlarda kişisel sergileri açılmıştır. Bunlar yanında Shawky, 14. İstanbul Bienali (2015); 11. Sharjah Bienali, BAE (2013);  Documenta 13, Kassel, Almanya (2012) ve 9. Gwangju Bienali,  Güney Kore (2012) gibi uluslararası sergilerde yapıtlarıyla yer aldı.  

Jorinde Voigt:
1977 yılında Almanya’nın Frankfurt am Main kentinde doğan  Jorinde Voigt, yaşamını ve çalışmalarını Berlin’de sürdürmektedir.  2001 yılında Londra’daki Kraliyet Sanat Koleji’nde lisans eğitimini  tamamladıktan sonra 2004 yılında yüksek lisansını Berlin’deki  Berlin Sanat Üniversitesi – UdK Berlin’de tamamlar. 2014 yılından  bu yana Münih’teki Güzel Sanatlar Akademisi’nde öğretim üyesi  olarak görev yapmaktadır. Voigt aralarında Almanya, Avusturya, İtalya, Fransa ve Amerika’nın yer aldığı dünyanın pek çok farklı ülkesindeki çeşitli kentlerdeki  sanat kurumlarında grup sergilerine katılır ve kişisel sergiler  gerçekleştirir. Ulusal Galeri, Prag, Çekya (2019); Villa Schöningen,  Potsdam, Almanya (2018); Kunsthalle Nürnberg, Almanya (2017)  ve Hamburger Bahnhof – Museum für Gegenwart (2016)  sanatçının son dönemde yapıtlarının sergilerde izleyiciyle  buluştuğu kurumlardan birkaçıdır. Yapıtları Centre Pompidou,  Paris, Fransa; MoMA (Museum of Modern Art), New York, ABD ve  The Art Institute of Chicago, Şikago, ABD ve daha birçok önemli  sanat kurumunun koleksiyonlarında yer almaktadır.

Rodrigo Hernández:
Rodrigo Hernández 1983 yılında Meksika’nın Meksiko kentinde  doğar. Aynı kentte La Esmeralda’da başladığı eğitimine  Almanya’daki Karlsruhe Sanat Akademisi’nde ve Hollanda’nın  Maastricht kentindeki Jan Van Eyck Akademisi’nde devam eder.  Sanatçı sanat üretiminde içerik ve sürecin yalınlaştırılması üzerine  çalışmalarını biçimlendirir. Ele aldığı konular bireyleri saran  dünyayı çözümlerken sanat tarihi gibi alanları olduğu kadar  insanların çerçevesini çizdiği görsel kültür gibi başlıkları da irdeler. Hernández aralarında Cité International des Arts, Paris Fransa  (2016) ve DAAD-Preis zur Jahresausstellung, AdbK Karlsruhe,  Almanya (2012) gibi ödüllerle onurlandırılmanın yanında 35 yaş ve  altındaki genç sanatçılara verilen Future Generation Art Prize’ın 2019 finalistleri arasında yer alır. Sanatçı kariyeri boyunca  aralarında Brezilya, İsviçre, Almanya, İtalya, Portekiz, Letonya,  Meksika, Hollanda, Belçika, Birleşik Arap Emirlikleri, İsrail, İspanya, Avusturya, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık,  Fransa ve İsveç gibi ülkerde yapıtlarını sergiler ve etkinliklere  katılır.

Outi Pieski: 
1973 yılında Helsinki’de doğan Outi Pieski, yaşamını ve çalışmalarını Finlandiya’da Utsjoki ve Numminen’de sürdürür. Sanatçı, Kuzek  Karelya Politeknik’te Görsel Sanatlar Bölümü’nde başladığı lisans  eğitimine 1994-2000 yılları arasında Helsinki Güzel Sanatlar  Akademisi’ndeki Resim Bölümü’nde yüksek lisans çalışmalarıyla  devam eder. Pieski, hem parçası olduğu Sami halkının görsel dünyasıyla olan  ilişkisini hem de bir sanatçı olarak doğayla etkileşimini yapıtlarına  yansıtır. Sanatçı Okulu Sanat Müzesi, Finladiya (2019); Nordic Museum, Seattle, ABD (2018) ve Southbank Centre, Londra, Birleşik Krallık (2017) gibi kurumlarda; aralarında İsveç, İtalya ve Norveç’in  bulunduğu çeşitli ülkelerde çok sayıda kişisel sergi açar ve grup  sergilerine katılır. Yapıtları pek çok kamusal ve özel koleksiyonda  yer alan Pieski, 2019 yılında 58. Venedik Bienali’ne Finlandiya Pavyonu’nda “Miracle Workers Collective” adındaki kolektifle  birlikte çalışmalarını sergiler.