Yalın Mimarlık ve SCRA Mimarlık tarafından Konya Büyükşehir Belediyesi için tasarlanan Konya Meydan Evleri dönüşüm projesi tamamlandı. Mevcut yapıların yıkılmadan yeniden ele alındığı proje kapsamında, Konya’nın bisiklet kültürünü konu alan Velespit Müzesi de 16 Şubat 2026’da açıldı. Ticari birimler, yeme-içme mekânları ve el sanatları atölyelerini de içeren proje, mevcut yapılar arasında yeni kamusal ilişkiler kurmayı hedefliyor.
Konya Meydan Evleri, bölgede 1955’e kadar varlığını sürdüren geleneksel Konya evleri ve mahalle dokusuna referansla 2005 yılında inşa edilen 13 betonarme yapıdan oluşuyor. Uzun süre çeşitli sivil toplum kuruluşları ve belediye birimleri tarafından kullanılan yapılar, geleneksel mimariyi betonarme olarak yeniden üretme yaklaşımının bir örneğini oluşturuyor. Yalın Mimarlık, dönüşüm sürecinde bu yapıların mevcut durumunu başlangıç noktası olarak ele alarak çevredeki koruma altındaki yapılarla ilişki kuran yeni bir kamusal düzen oluşturmayı amaçladığını ifade ediyor.
Projenin tasarım yaklaşımı, mevcut yapıları yıkmak yerine yeni mekânsal eklerle dönüştürmeye dayanıyor. Bu doğrultuda, geleneksel mimari görünüm taşıyan betonarme yapıların arasına özgün ahşap karkas elemanlar eklendi. Yeni ekler, yapılar arasındaki geçişleri ve ilişkileri yeniden düzenleyerek sokak, aralık ve meydanlardan oluşan kamusal alanların tanımlanmasına katkıda bulunuyor.
Yalın Mimarlık ortağı Ömer Selçuk Baz proje hakkında şunları söyledi: “Süreç boyunca program, yoğunluk ve mekânsal dağılım üzerine kapsamlı etütler yapıldı. Sonuçta alana ticari birimler, yeme-içme mekânları, el sanatları atölyeleri ve bir bisiklet müzesi programı yerleştirildi. Böylece meydan evlerinin çevresinde sokağı, aralıkları ve meydanı yeniden tarifleyen canlı bir kamusal hayat hedeflendi. Projenin temel stratejisi, mevcut yapıları yalnızca korumak değil, onları bir potansiyel olarak değerlendirmekti. Bu doğrultuda betonarme olarak üretilmiş ‘geleneksel görünümlü’ yapılara ters yönde bir müdahale yapılarak özgün ahşap karkas eklemeler tasarlandı. Bu ekler, mekânsal ilişkileri güçlendiren ve kamusal örüntüyü yeniden kuran bir yapı dili oluşturdu.
Bu yaklaşımın en kapsamlı uygulaması Velespit Müzesi’nde gerçekleştirildi. Üç ayrı yapı olarak tasarlanmış mevcut bloklar, karmaşık bir ahşap karkas merdiven ve asansör sistemiyle birbirine bağlandı. Böylece giriş, çıkış ve katlar arası hareketi tarifleyen; parçalı ama bütünlüklü bir dolaşım sistemi oluşturuldu.
Tüm proje, yapılmış olanı yıkmadan dönüştürme fikri üzerinden ele alındı. Mevcut yapıları dönüştürmek, onlara yeni ekler yapmak ve bu eklerle yeni mekânsal ilişkiler kurmak; geçmişten izler taşıyan ancak bugünün kent yaşamına dahil olan yeni bir kamusal çevre üretmeyi hedefledi. Bu yönüyle Konya Meydan Evleri ve Velespit Müzesi projesi, yapılmış olanı yeniden değerlendiren bir tür ‘upcycle-ileri dönüşüm’ yaklaşımı olarak da okunabilir”.
Velespit Müzesi, Konya’da 1920’lerden itibaren gelişen bisiklet kültürünü tarihsel, teknik ve toplumsal boyutlarıyla ele alıyor. Müzenin sabit sergisinde bisikletin tarihsel gelişimi, teknik bileşenleri ve kent sakinlerinin gündelik yaşamındaki yeri farklı anlatı başlıkları üzerinden sunuluyor. Sergileme tasarımında analog ve interaktif yöntemler bir arada kullanılırken dijital içeriklerle de destekleniyor.
Konya’nın Avrupa Spor Başkentleri ve Şehirleri Federasyonu (ACES Europe) tarafından 2026 Avrupa Bisiklet Başkenti seçilmesi, müzenin açılışını kent gündemi açısından da önemli kılıyor. Yerel ölçekte güçlü bir geçmişe sahip olan bisiklet kültürünü daha geniş bir kitleye ulaştırmayı amaçlayan Velespit Müzesi, Konya’nın spor ve ulaşım kültürünü belgeleyen bir hafıza mekânı olarak konumlanıyor. Projenin kentte bisiklet kullanımına ilişkin farkındalığı artırmanın yanı sıra kültürel ziyaretler açısından da yeni bir odak oluşturması hedefleniyor.
Ayrıntılı bilgi için: yalin-mimarlik.com