İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün hakemli ve uluslararası akademik dergisi YILLIK: Annual of Istanbul Studies’in 7. sayısı dijital ortamda yayımlandı. İstanbul’un geçmişi ve bugününe dair yazılı, sözlü ve maddi kültürleri; kentin tarihsel ve beşerî coğrafyalarını disiplinlerarası yaklaşımlarla ele alan derginin yeni sayısı, İstanbul çalışmalarına yönelik güncel araştırmaları bir araya getirirken, Osmanlı geç dönem mimarlık tarihine ilişkin önemli bir keşfi de gün yüzüne çıkarıyor.
“YILLIK: Annual of Istanbul Studies 7”
Yayınevi: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınları
Çıkış Tarihi: Aralık 2025
Dil: Türkçe, İngilizce
Disiplin, yöntem, dönem ve coğrafi kapsam açısından bugüne kadar yayımlanan en geniş sayılardan biri olan YILLIK 7, erken modern dönemden cumhuriyete uzanan geniş bir zaman aralığında İstanbul’un toplumsal, kültürel ve mekânsal dönüşümlerini ele alan 8 hakemli makaleye yer veriyor.
İstanbul çalışmalarına yenilikçi yaklaşımlar sunan hakemli makaleler bölümünde yer alan çalışmalar, erken modern dönemden günümüze uzanan geniş bir zaman aralığında İstanbul’u farklı açılardan ele alıyor. Yavuz Aykan, 1730 İsyanı etrafında İstanbul ile Paris arasındaki bilgi dolaşımını mikro-tarihsel bir perspektifle ele alıyor. Utku Can Akın ve Mustafa Türkân ise Erken Kariyer Makale Ödülü’ne layık görülen çalışmalarında Boğaz’da yaşanan önemli bir deniz kazasını arşiv belgeleri üzerinden yeniden inşa ediyor. Edebiyat temelli çalışmalarda Gökay Kanmazalp, Galatasaray Lisesi çevresinde oluşan kentsel hafızayı incelerken; Fatih Altuğ, Kadıköy’ü edebiyat ve mekân ilişkisi üzerinden ele alıyor. İhsan Sefa Özer, makalesinde bir mülkiyetin dönüşümünü kentsel tarih bağlamında izliyor. Görsel kültüre odaklanan makalelerde Gizem Aslan ve Ezgi Yavuz, sinemanın mimarlık tarihi açısından sunduğu imkânları tartışırken; Dilara Ulu, erken cumhuriyet dönemi İstanbul’unu fotoğraf arşivi üzerinden ele alıyor. Akgün İlhan ise İstanbul’un su politikalarını politik ekoloji perspektifinden değerlendiriyor.
Suna ve İnan Kıraç Vakfı koleksiyonlarından eserlerin derinlemesine incelendiği Cabinet bölümünde Yavuz Selim Güler, erken yirminci yüzyıla tarihlenen Kütahya seramiklerinde anlatı resminin izini sürüyor; Minas Avramidis’in figüratif diliyle yerel üretim geleneğini buluşturan bu çalışmaların, erken 20. yüzyıl görsel kültürü ve anlatı pratikleri içindeki yerini tartışıyor.
Meclis bölümü, İstanbul’un mimari mirasını, iklimsel ve siyasal dönüşümlerini, görsel temsil ve bellek pratikleri üzerinden ele alarak kentin geçmişiyle bugünü arasındaki süreklilik ve kırılma noktalarına odaklanıyor. Bu bölümde yer alan iki yazı, İstanbul mimarlık tarihine dair dikkat çekici bir keşfi odağına alıyor. Paolo Girardelli, makalesinde, kamuoyunda Bulgur Palas olarak bilinen Bolulu Habip Bey Konağı’nın mimarının Alessandro Valeri olduğunu ortaya koyan arşiv bulgularını değerlendiriyor. Bu keşfi görsel ve kişisel bir araştırmayla tamamlayan Andrea Savorani Neri, büyük büyük dedesi ressam Salvatore Valeri ile onun kayınbiraderi, Osmanlı ve Mısır coğrafyasında etkin olmuş fotoğrafçı Gabriel Lekegian’ın izini sürüyor. Creative Europe desteğiyle yürütülen proje kapsamında Yerevan, İstanbul, Kahire, Roma ve Faenza’da gerçekleştirilen arşiv araştırmaları ve 4×5 inç analog kamerayla üretilen fotoğraflar, geçmişin maddi izlerini belgeleyen çok katmanlı bir anlatı sunuyor. Bu iki çalışma birlikte, Osmanlı geç dönem mimarlık tarihine önemli bir katkı sunarken, uzun süre karanlıkta kalmış bir mimarın yeniden görünür kılınmasına imkân tanıyor.
Meclis bölümünde ayrıca Deniz Türker’in Yıldız Sarayı’nda yürütülen restorasyon sürecini tarihsel bağlamı içinde değerlendirirken, ortaya çıkan mekânsal ve küratoryal sonuçları tartıştığı makalesi, Muratcan Zorcu’nun 19. yüzyılın ilk yarısına ait bir anlatıyı İstanbul’un iklim tarihine ışık tutan bir kaynak olarak ele aldığı makalesi ve Buket Coşkuner’in Gazze’de soykırım sürerken İstanbul’da gerçekleştirilen Palestine from Above sergisi deneyiminden yola çıkarak, gözetim, mekân ve tanıklık kavramlarını tartışmaya açtığı makaleleri yer alıyor.
Bizans mimarlığından Osmanlı entelektüel tarihine, çağdaş mimarlık sergilerinden çevresel tartışmalara uzanan on iki kitap ve bir sergi incelemesinin yer aldığı YILLIK 7, F. Elif Onay tarafından derlenen İstanbul Kaynakçası 2025 ile sona eriyor.
YILLIK 7’de yer alan yazıların tamamına DergiPark